1 - Sách vỡ lòng cho những người phải
đưa ra quyết định
Donald L. Horowitz
Donald L. Horowitz là giáo sư xuất sắc*(Jame B. Duke Professor)
ngành Luật học và Chính trị học tại Đại học Duke, đồng thời là tác giả (cuốn
sách mới đây nhất của ông là The Deadly Ethnic Riot – 2001). Tiểu luận sau đây
dựa trên một bài luận được viết cho nhóm nghiên cứu bầu cử tại IKMAS –
Institute for Malaysian and International Studies – tại Đại học Kebangsaan,
Malaysia. Tiểu luận này được đăng lần đầu tiên vào tháng mười năm 2003 trên Tạp
chí Dân chủ.
Để đánh giá một hệ thống bầu cử hoặc để chọn một hệ thống bầu
cử mới thì điều thiết yếu trước nhất là đặt vấn đề xem các cử tri muốn hệ thống
bầu cử làm gì. Không một hệ thống bầu cử nào có thể dễ dàng phản ánh được sự ưu
tiên của cử tri hoặc mô hình hiện hành của sự phân hóa xã hội hay kiểu hình đảng
chính trị thịnh hành. Mọi hệ thống bầu cử đều định hình và tái định hình những
nét đặc trưng đó của môi trường, và mỗi hệ thống bầu cử lại có các cách khác
nhau để làm những điều đó. Ở đây, tôi muốn trình bày một vài mục đích khả thi của
các hệ thống bầu cử có thể tìm thấy trong các tài liệu về bộ môn này và sau đó
đưa ra những quan sát về những mục đích đó và các hệ thống bầu cử lý tưởng hơn
nữa.
Tuy nhiên trước tiên, tôi cần nhấn mạnh một điểm về một giả định
thông thường – rằng hệ thống bầu cử tốt nhất là hệ thống phản ánh chính xác và trung
thực những sự ưu tiên của các cử tri. Bản chất của một hệ thống bầu cử là để tập
hợp những sự ưu tiên và chuyển các ưu tiên đó thành kết quả bầu cử, và không hệ
thống nào có thể làm điều đó giống như một sự truyền đạt những ước muốn cá nhân
thành một lựa chọn của tập thể. Hơn nữa, mọi hệ thống bầu cử đều có những xu hướng
được tích hợp sẵn trong cơ chế đưa ra quyết định của nó, và sau đó thì những điều
này phản hồi trở lại cấu trúc của choices
confronting voters, constraining and changing choices* mà chúng có thể tạo
ra dưới các hệ thống khác. Do đó, không chỉ là sự phản ánh không hoàn hảo về những
sự ưu tiên của cử tri trong trường hợp đầu tiên, mà những sự ưu tiên của cử tri
còn tự chúng bị định hình bởi hệ thống bầu cử. Những ưu tiên không hề và không
thể tồn tại độc lập với nó* with it.
Thực tế thì mỗi hệ thống bầu cử bao gồm một tập hợp những xu
hướng khác nhau từ mọi hệ thống bầu cử khác means that those who deice among such systems can choose, in effect, to
prefer one set of biases over another*. Và việc ưu tiên one over another* đó chính là việc đưa
ra một lựa chọn chính sách. Do đó một người có thể nói về những mục tiêu của hệ
thống, mặc dù sự lựa chọn xu hướng luôn luôn không được đưa ra một cách có chủ
ý. It follows from this* rằng có nhiều
mục tiêu tiềm năng của sự lựa chọn hệ thống bầu cử cũng như có nhiều sự kết hợp
các xu hướng và các hệ thống. Vì vậy, bất cứ bảng liệt kê danh sách các mục
tiêu nào thì đều là một hàm số của các mục tiêu mà những người sống trong một given society* muốn đạt được và muốn
ngăn ngừa, when matched against the
propensity* của những hệ thống bầu cử cụ thể để đưa ra những kết quả theo một
phương hướng này hoặc theo một phương hướng khác. Nói cách khác, nhiều danh
sách các mục tiêu có thể được thảo ra, và tất cả các danh sách đó đều có một yếu
tố chuyên quyền, độc đoán to them*.
Một cảnh báo sơ bộ sau cùng nữa. Khi chúng ta nói về những mục
tiêu để giành được, chúng ta nên dẹp bỏ ảo tưởng rằng hệ thống bầu cử có thể tự
nó đạt được cách mục tiêu đó. Các hệ thống bầu cử định hình và chế ngự hành vi
của các chính khách và các cử tri, nhưng chúng chỉ là một phần nhỏ của những
tác động gây ảnh hưởng đến toàn bộ các hành vi, kể cả hành vi chính trị. Điều kỳ
diệu không đến từ những thay đổi của các hệ thống bầu cử. Đừng ai kỳ vọng nhiều
hơn về những thay đổi lớn hơn trong các khuông mẫu hành vi, một khi cấu trúc của
các động cơ bầu cửu*electoral incentives được thay đổi. Nhưng
đôi khi thì increments of change* có
thể là đặc biệt quan trọng.
Sáu mục tiêu
Sáu mục tiêu của một hệ thống bầu cử đều đã có sẵn trong ý thức
của chúng ta. Một vài trong số đó tương thích nhau, nhưng một số khác lại xung
khắc nhau, và đó chính là lý do mà việc làm rõ xem mục tiêu nào được ưu tiên chọn
lựa là vấn đề rất quan trọng. (Tất nhiên, sự lựa chọn còn phải phù hợp với những
đặc tính có sẵn của môi trường chính trị, từ đó hoạt động của các hệ thống bầu
cử biến đổi theo bối cảnh.) Đây là sáu mục tiêu có thể có: 1) sự cân đối số ghế
với số lá phiếu; 2) trách nhiệm giải trình với cử tri; 3) chính phủ ổn định; 4)
thắng lợi dành cho Condorcet winner*;
5) hòa giải giữa các sắc tộc, các tôn giáo; và 6) minority officeholding*. Tôi sẽ lần lượt luận bàn về từng mục tiêu
này.
1. Sự cân đối số ghế với số lá phiếu. Các học giả và những người quyết định
ngày càng có chiều hướng đánh giá các hệ thống bầu cử bằng kiến thức chuyên môn
của họ (hoặc cả những kiến thức không thuộc chuyên môn) để đưa ra những kết quả
có tỷ lệ đúng. Một đảng chính trị giành được 20% trong toàn bộ phiếu bầu thì
nên có được 20% số ghế trong quốc hội, như vậy thì đúng hơn là họ chỉ có ít hơn
hoặc không có ghế nào, kết quả này có thể có được nếu việc bầu cử được tổ chức
trên một nền tảng (tập thể cử tri của) đơn vị bầu cử và its support is thinly spread rather than regionally concentrated*.
Theo quan điểm này, một đảng phái với 50% số phiếu bầu sẽ chỉ giành được 50% số
ghế chứ không phải là 60 hoặc 65% như dưới một hệ thống bầu cử thường cung cấp
một cách cẩu thả thêm một số ghế cho đảng phái lớn nhất.
Có một vài cách để có được nhiều hơn hoặc ít hơn những kết quả
có tỷ lệ đúng, bao gồm list-system
proportional representation* (hoặc PR, với hai biến thể chính là national lists and constituency lists*)
và the single transferable vote (STV)*.
Một vài hệ thống có thể kết hợp với những mục đích khác bên cạnh tính cân xứng
tỷ lệ, một cách đặc biệt nếu được kết hợp với các hệ thống khác trong một hybrid electoral arrangement*, nhưng PR
thường không thân thiện với một vài mục tiêu khác của lựa chọn hệ thống bầu cử,
như tôi sẽ nhắc đến sau này. Sự công bằng của kết quả, theo quan điểm về cân đối
số ghế với số phiếu, là điều duy nhất giữa các mục tiêu, và điều đó có thể
không phải là mục tiêu quan trọng nhất. Vì dễ dàng đo lường được, tuy nhiên,
tính cân xứng tỷ lệ có khuynh hướng cản trở các mục tiêu khác. Luận bàn về tính
cân xứng tỷ lệ chẳng bao giờ nên được be
held in a vacuum*.
Độ sai lệch từ tính cân xứng tỷ lệ có
thể được giới hạn trong một hệ thống non-PR
nếu chú tâm đến một vài khởi nguồn của những kết quả không cân xứng tỷ lệ không
xuất phát từ hệ thống bầu cử. Giữa những khởi nguồn đó, sự thiếu công bằng
trong tỷ lệ phân bố các đại biểu của đơn vị bầu cử (so that it takes two or three times as many voters to elect one
representative as it does to elect another)* là một nguyên nhân nghiêm trọng
cho những kết quả không cân xứng tỷ lệ. Like-wise*,
trong các hệ thống PR, những kết quả không cân xứng tỷ lệ thiên vị cho đảng
phái lớn có thể được tạo ra nếu competing
lists are run in multimember constituencies, each of which elects a small
number of legislators*.
2. Trách nhiệm giải trình với cử tri. Việc bầu cử những người đại diện đòi hỏi một vài mức
độ trong giải trình của những nhà lập pháp với những người đã bầu cho họ. Ý
nghĩ thông thường cho rằng các hệ thống bầu cử giới hạn quyền lực của những
lãnh đạo đảng phái lớn để chọn lựa những ứng cử viên produce more responsive representatives*. National list-system PR*
thường dựa trên cơ sở là quyền lực lớn của các nhà lãnh đạo đảng phái chính để
quyết định những ứng cử viên nào sẽ có vị trí triển vọng trong danh sách của đảng
phái và nhờ đó sẽ có cơ hội tốt hơn để được bầu chọn. Khi các lãnh đạo các đảng
chính có nhiều quyền lực hơn, quyền lực tối thượng của người bầu cử trong việc
chọn lựa các ứng viên bị cho là khiếm khuyết, hơn là chỉ đơn giản là chọn lựa
giữa các ứng cử viên.
Về điểm này, các hệ thống dựa trên đơn vị bầu cử* constituency-based systems, ví
dụ như first-past-the-post or even
constituency-list PR* (với những đơn vị bầu cử nhỏ của chỉ ba hoặc bốn ghế
trong quốc hội), được cho là thích hợp hơn. Nhưng có những cách khác để làm dịu
bớt sự thống trị của the process by
central party leaders under list PR*. Một cách là cho phép cử tri thay đổi
thứ tự của các ứng cử viên trên danh sách, bằng việc bầu cử for candidate 6 over candidate 3 on the
list*, chẳng hạn. Phương án này được gọi là open-list PR*, nhưng nó có thể có một vài hệ quả éo le, đặc biệt là
trong những xã hội đa sắc tộc.
3) Chính phủ ổn định. Hiển nhiên, một hệ thống bầu cử không thể phản ánh hết toàn bộ
các ý kiến riêng của mọi cử tri. Tuy vậy, một vài hệ thống khiến điều đó trở
nên khả thi giúp các sắc thái khác nhau của quan điểm của dư luận được bày tỏ,
đôi khi quá mức khiến cơ quan lập pháp trở nên bị phân chia rời rạc, khi mà chẳng
đảng phái nào có được gần 50% số ghế. Dĩ nhiên, trong những trường hợp đó thì lập
liên minh là điều cần thiết. Một khi cơ quan lập pháp bị phân chia một cách sâu
sắc thì có thể sẽ rất khó để đạt được những liên minh lâu bền. Những hệ thống bầu
cử khác có thể khiến các đảng phái kết hợp lại những quan điểm đa dạng trong một
xã hội để mục đích của việc bầu cử được thành công. Khi điều này xảy ra và những
quan điểm đa dạng được bày tỏ within
parties rather than across parties*, sự giảm bớt số lượng các đảng khiến một
chính phủ ổn định có thể được thiết lập, điều này có vẻ thích hợp. Và những
chính phủ ổn định thì được cho là thích hợp và thỏa đáng vì chúng đẩy mạnh
chính sách kiên định và có trách nhiệm và, quan trọng hơn nữa, có thể tránh những
bất ổn có thể gây hậu quả trong thời kỳ chuyển tiếp hoặc từ the creation* của những liên minh lỏng
lẻo và khó lường.
4) Thắng lợi dành cho ứng viên
Condorcet*. Ứng
viên Condorcet là ứng viên nhận được đa số phiếu trong một cuộc tranh luận theo cặp hoặc đối đầu* paired or
head-to-head với nhau và với mọi ứng viên khác. Ứng viên Condorcet rõ ràng
là ứng viên được nhiều người ưa thích và chiến thắng của họ thì được cho rằng
nên được ưu tiên hơn. Nhưng có những trở ngại với kết quả này. Từ khi có nhiều
hơn hai ứng cử viên, một vài hệ thống có thể cho ra các kết quả phản đối ứng
viên Condorcet. Đôi khi first-past-the-post*
làm điều này. Chẳng hạn như, trong một cuộc tranh luận tay ba và các ứng viên
nhận được số bầu chọn là: X, 45%; Y, 40%; Z, 15%. Under fisrt-past-the-post*, ứng viên X sẽ chiến thắng. Nhưng nếu ứng
viên Y tranh luận mặt đối mặt với chỉ riêng ứng viên X, ứng viên Y có thể là ứng
viên được ưa thích hơn bởi đa số cử tri; và ứng viên Y còn có thể đánh bại ứng
viên Z trong một pair contest*. Đôi
khi, các hệ thống bầu cử có thể không tán thành ứng viên Condorcet có thể được
cho là những hệ thống đáng mong đợi. Nhưng tất nhiên, những hệ thống đó có thể
có những ưu điểm khác nữa.
Có những hệ thống làm rất tốt việc chọn
ra ứng viên Condorcet. Cả bầu cử thay thế và quy tắc Coombs (sẽ được luận bàn
sau đây) đều tốt để khơi gợi second
preferences that are suppressed by first-past-the-post systems*. Nhưng cả
hai đều có những yếu điểm khác. Một lần nữa, với các hệ thống bầu cử, vấn đề
làm sao để biết được mong muốn và sự lựa chọn của các cử tri giữa các sự lựa chọn
thay thế - luôn có vài đặc điểm phiền phức - luôn được đặt ra.
5. Hòa giải giữa các sắc tộc, các tôn giáo. Những hệ thống bầu cử cho ra kết quả
có tỷ lệ tương xứng hoặc có trách nhiệm giải trình với cử tri hoặc chính phủ ổn
định thì có thể có hoặc không thúc đẩy hòa giải các sắc tộc. Một cách nghĩ về hệ
thống bầu cử và hòa giải sắc tộc là đặt vấn đề xem liệu rằng hệ thống đã cho có
cung cấp cho các chính trị gia tiền đút lót bầu cử cho hành vi ôn hòa, đó là, để
thỏa hiệp với các thành viên của các nhóm dân tộc khác cho mục tiêu thành côn của
bầu cử. Một vài hệ thống có thể làm điều đó. Một hệ thống bầu cử ban đầu được
phát minh ở Lebanon – với các ghế dành trước riêng cho các sắc tộc, các đơn vị
bầu-cử-nhiều-ghế, và common-roll
elections* - cho phép các chính trị gia có điều kiện tốt để hợp tác across group lines, for they cannot be
elected on the votes of their own group alone*. Họ phải góp số phiếu bầu
(đó là, hỗ trợ qua lại) với các ứng viên của các nhóm khác running in different reserved seats* trong cùng đơn vị bầu cử.
Tương tự, các hệ thống có yêu cầu các ứng viên giành được phân bổ theo địa
phương của các lá phiếu, in addition to
a national plurality*, có thể thúc đẩy hành vi hòa giải nếu khu vực/lãnh thổ
là một sự ủy quyền cho tính sắc tộc vì các nhóm đều có sự tập trung mang tính
vùng miền. Nigeria đã tiên phong trong phương pháp này khi bầu cử tổng thống,
và hiện tại thì Indonesia cũng đi theo đường lối bỏ phiếu bầu tổng thống tương
tự.
Mặt khác, các hệ thống bầu cử nào cho
phép các chính trị gia được bầu mà không cần phải có cách hoạt đồng ôn hòa có
thể postelectoral hòa giải khó khăn
hơn. Sự hòa giải tiến hành sau bầu cử rõ ràng là để thiết lập một chính phủ với
hơn 50% ghế trong quốc hội có thể chứng minh tính bất ổn khi những vấn đề bất đồng
sắc tộc phát sinh. Vì vậy, để hòa giải sắc tộc, vấn đề đặt ra là các hệ thống bầu
cử ảnh hưởng thế nào đến the
preelectoral calculations* của các đảng và các chính trị gia.
6) Minority officeholding*. Một vài tác gia, người lập pháp,
nhà họa động nhóm-sắc tộc nghĩ rằng tính cân xứng tỷ lệ cho nhóm nên là mục
tiêu của các hệ thống bầu cử. Một giả định (có thể được phản biện) rằng nếu
nhóm A bao gồm 10% dân số thì nhóm ấy nên chiến được 10% số thành viên lập
pháp. Nhiều hệ thống bầu cử cho ra những kết quả là không đạt số thành viên của
các nhóm thiểu số trong thành viên lập pháp, nếu chúng ta hiểu rằng đại diện tức
là cơ cấu số người thắng cử là tương ứng với cơ cấu của các nhóm thiểu số trong
dân số. In first-past-the-post elections*, ví dụ, nếu các nhóm thiểu số
được phân bố sâu sắc về mặt địa lý, những ứng viên trúng cử có thể thu hút trên
quy mô lớn với nhóm dân số đa số. Mục tiêu của minority officeholding*
do đó có thể được nhìn nhận như một thí dụ cho hiện tượng tương tự trong thúc đẩy
sự tương ứng giữa lá phiếu và ghế, trừ khi tính cân xứng tỷ lệ đó là cân xứng tỷ
lệ dành cho đảng hơn là dành cho nhóm.
Ở một vài
nước, nhất là ở Hoa Kỳ, những tác động quan trọng có thể được tạo ra để tăng phần
cơ cấu của số nhà lập pháp ứng với nhóm thiểu số. Ở nhiều hệ thống bầu cử, the
Voting rights act* được thể hiện ở yêu cầu kéo ngược lại ranh giới của đơn
vị bầu cử theo hướng có tính đồng nhất lớn hơn, như vậy sẽ giúp thuận tiện hơn
cho bầu cử đại diện nhóm thiểu số khi mà các nhóm thiểu số cấu thành đa số
trong một khu vực bầu cử. Có những gợi ý rằng hệ thống bầu cử nên tự nó thay đổi
mục đích này. Tuy nhiên, một vài người ủng hộ thiểu số có suy xét mạnh mẽ về bầu
cử dồn tích*cumulative vote, một hệ thống cho phép cử tri trong một đơn vị
bầu cử nhiều thành viên được dành nhiều hoặc toàn bộ lá phiếu của mình cho một ứng
viên duy nhất, theo đó thì có thể tối đa hóa khả năng cho ứng viên thiểu số có
thể giành thắng lợi trước những ứng viên khác được hỗ trợ rộng rãi hơn nhưng less
intensely dis-tributed*, vẫn trên nền tảng dồn tích đó. Với việc cung cấp sự
động viên cho những ứng viên để giành được những vị trí cao nhất nhằm nâng cao
khả năng của họ để thu hút tất cả lá phiếu của a particular subset of
voters*, tuy nhiên bỏ phiếu dồn tích có thể sẽ mở con đường tới nền chính
trị bị phân cực.1
Như kịch bản
này đã cho thấy, có thể sẽ có sự thỏa hiệp giữa những mục tiêu của nhóm officeholding
và liên minh sắc tộc. Tương tự, proportionate minority officeholding*
không đảm bảo rằng quyền lợi của thiểu số sẽ nhận được sự chú ý trong quy trình
lập pháp. Thật ra, minority officeholding có thể đến từ the expense
of minority representation in this large sense, cho sự ra đời của những đơn
vị bầu cử đồng nhất hơn, tức là không chỉ là các đơn vị bầu cử sẽ được chiếm ưu
thế hơn bởi nhóm thiểu số, mà còn, cor-relatively, more
constituencies in which majority-group voters dominate and in which
majority-group candidates* không cần bận tâm về hỗ trợ dành cho nhóm thiểu
số và quyền lợi của thiểu số.2
Lựa chọn giữa
các mục tiêu
Nhiều người
quyết định cố gắng thiết kế hệ thống bầu cử để tối đa hóa nhiều hơn chỉ một mục
tiêu. Ví dụ, Đức có một hệ thống bầu cử dựa trên các đơn vị bầu cử, nhưng với sự
cân xứng tỷ lệ bao trùm, nên các nhà lập pháp có lý do để hồi đáp các cử tri của
họ nhưng các đảng còn nhận một số lượng ghế overall* nhiều hơn hoặc ít
hơn tỷ lệ tương ứng với số phiếu họ thắng trên toàn quốc. Xu hướng lựa chọn những
hệ thống lai*hybrid systems đang gia tăng nhằm giành được đa mục tiêu,
như New Zealand, Italy, và Nhật đều đã thực hiện.
Một vài hệ
thống lai vận hành như hệ thống ở Đức, với nhiều cuộc tuyển cử nhưng có sự
đảm bảo về tỷ lệ đại diện thích hợp trong các nhà lập pháp dựa trên sự phân bổ
tổng thể của các lá phiếu, trong khi các nước khác thì tận dụng triệt để separate
constituency elections and list-system PR elections*. Nhật ở dạng thứ hai.
Mỗi đảng phái giành được phần tương ứng tỷ lệ của họ trong list-PR seats
plus* như số ghế mà họ thắng trong những cuộc tranh luận single-member*.
Bởi vì có nhiều hơn số ghế theo tỷ lệ tương ứng và sự phân chia các ghế được tiến
hành độc lập, sự khuyến khích trong hệ thống của Nhật, không như Đức, tương đồng
với những hệ thống first-past-the-post. Tuy nhiên, đặc tính tỷ lệ tương ứng
khiến các đảng phái đơn độc khó có thể chi phối được đa số nghị viện.3
Bất chấp/mặc
dù xu hướng hướng đến những hệ thống lai*, vẫn có sự tiếp nối văn hóa mạnh
mẽ trong việc sắp xếp bầu cử. Ở Vương quốc Anh, Hoa Kỳ, Canada, Ấn Độ, nhiều nước
châu Phi nói tiếng Anh, và Malaysia đều dùng hệ thống first-past-the-post, được
đánh giá là tương tự như hệ thống thông thường ở những nước nói tiếng Anh. Tương
phản với đó, các nước ở châu Âu lại ưa chuộng list PR*, và các nước châu
Phi nói tiếng Pháp cũng vậy. Một vài quyết định rất nhỏ*Some very poor
decisions có thể được định đoạt dựa trên nền tảng của sự tương đồng trong
văn hóa. Benin, một thuộc địa của Pháp, cũng đã chọn lựa một hệ thống có chức
chủ tịch giống Pháp, với một vòng bầu cử thêm nếu không có ứng viên nào nhận được
đa số phiếu trong lượt bỏ phiếu đầu tiên. Với việc chọn hệ thống bầu
thêm*runoff system, Benin đã chuyển một xung đột relatively benign
tripolar ethnic* thành một xung đột lưỡng cực nghiêm trọng hơn nhiều. Một sự
lựa chọn thận trọng, chứ không phải sự tương đồng trong văn hóa, cần được lấy
làm nền tảng để quyết định chọn hệ thống bầu cử.
Khi những
quốc gia từng là thuộc địa nghĩ lại về sắp xếp/cải cách bầu cử của họ, họ
thường từ bỏ những hệ thống bầu cử được thừa hưởng từ trước. Có một vài bằng chứng
về sự chấp nhận những hệ thống từ bên ngoài lãnh thổ hoặc văn hóa hoặc quan hệ
thuộc địa, nhưng thường thì những lựa chọn của họ đều gần gũi với hệ thống của
mẫu quốc. Khi những nước nói tiếng Anh, chẳng hạn như New Zealand hay Úc, chọn proportional
representation*, họ không ưa thích list-system PR*. Thật ra, họ ưa
chọn the single transferable vote* hơn, đôi khi được gọi là phiên bản
Anglo-Saxon của PR. Và trong những trường hợp khác khi họ từ bỏ first-past-the-post,
họ duy trì những hệ thống single-member consituency*, chẳng hạn như bầu
cử thay thế*alternative vote (AV), phương pháp đã được sử dụng ở Úc, Papua
New Guinea, và Fiji.
Những hệ thống
bầu cử mới có ảnh hưởng tới sự hình thành đảng chính trị, hành vi đảng chính trị,
và các hệ thống đảng phái. Sẽ là một sai lầm nghiêm trọng nếu áp dụng cấu trúc
đảng phái tồn tại trước và đề án như cũ cho tương lai nếu một hệ thống bầu cử mới
được chấp nhận/thông qua. Khi mixed-member proportional representation*
được áp dụng ở New Zealand, việc thiết lập một chính phủ sau cuộc bầu cử đầu
tiên trở nên khó khăn hơn, và một đảng cánh hữu giành quyền lực trong chính phủ
liên minh, điều mà không bao giờ có thể xảy ra dưới hệ thống first-past-the-post.
Khi alternative vote được áp dụng ở Fiji, hai liên minh đã sắc tộc được
hình thành, chi phối hầu hết tất cả các đảng phái, và một liên minh đã giành được
quyền thành lập chính phủ. Trong cả hai trường hợp, hệ thống mới đều làm thay đổi
sức mạnh của các đảng tồn tại từ trước và biến đổi những mối liên kết của
chúng. Mọi hệ thống mới đều có thể được kỳ vọng là có hiệu quả mạnh sánh ngang
với bất cứ hệ thống nào, nhưng toàn bộ hiệu quả của một hệ thống mới chỉ có thể
được đo lường sau hai hoặc ba cuộc bầu cử, khi các chính trị gia và cử tri đã
thích nghi với những động cơ của nó.
Thông thường,
bầu cử fisrt-past-the-post thì được cho là sẽ đẩy mạnh một hệ thống đảng
với tương đối ít đảng (đôi khi chỉ có hai đảng). Ở chế độ first-past-the-post,
một đảng với ít hơn 48% số phiếu bầu thì gần như được bảo đảm sẽ có được nhiều
hơn 50% số ghế. (Kể cả 40% số lá phiếu cũng có thể cho đảng một cơ hội tốt để
giành được đa số ghế.) Do có những ghế bonus* này, first-past-the-post
có đặc tính khiến việc thành lập chính phủ dễ dàng hơn so với các hệ thống
khác, và thậm chí là khiến chính phủ cũng bền vững hơn. Những ai ưa chuộng sự ổn
định và ưa chuộng tính kiên định trong xây dựng chính sách thì thường ưa thích first-past-the-post.
Nhưng tất nhiên, first-past-the-post không có những hiệu ứng đó ở mọi
nơi. Ở Ấn Độ, Malayasia, và Canada, first-past-the-post thích hợp với
các hệ thống đa đảng, vì cấu trúc phân chia trong xã hội khiến cho việc tập hợp
tất cả những khuynh hướng chính vào hai hoặc ba đảng lá bất khả thi. Tuy nhiên,
nhiều hệ thống cung cấp được sự khuyến khích hoặc sự kết hợp hoặc những quyền lợi
khác nhau vào một số ít đảng.
List-system proportional
representation*, mặt khác, được cho là tạo điều kiện thuận lợi cho
đại diện của những phân tầng xã hội. Những ý kiến của thiểu số không được bày tỏ
trong các hệ thống của số đông giành thắng lợi có thể được bộc lộ nếu các đảng
có từ 5-10% số phiếu bầu trên toàn quốc chiếm được 5-10% số ghế quốc hội. Tuy
nhiên, nơi nào có sự phân tầng xã hội phức tạp, việc áp dụng một hệ thống highly
proportional list* sẽ khuyến khích tạo ra nhiều phân hóa xã hội thêm nữa
hơn là sự hợp nhất của các khuynh hướng chính trị. Nếu nhiều nhóm xã hội được tổ
chức trong các đảng riêng biệt, mỗi nhóm sẽ giành được một phần nhỏ trong tổng
số ghế, có khả năng rằng những khác biệt chính trị đó sẽ được khuếch đại thêm
hơn là nén nhỏ lại. Các chính phủ có thể được thiết lập/tổ chức chỉ với khó
khăn trở ngại, cấu tạo của họ có thể sẽ là khó lường, và tính ổn định của họ có
thể rất không chắc chắn. Giovani Sartori đã gọi trạng thái này là “đa nguyên
phân cực*polarized pluralism,” một trạng thái được thúc đẩy bởi PR và có lợi
cho chủ nghĩa bảo thủ. Các đảng phái chỉ cố gắng giành được ủng hộ từ những người
hỗ trợ cho họ và sự thỏa hiệp thì rất khó để đạt được.4
Không phải
tất cả mọi người đều đồng ý với những phán đoán trên. Những nhà lý luận dân
chủ liên minh*consociational democracy biện luận rằng những khác biệt sắc tộc
có thể được giải hòa bởi các liên minh một khi tất cả các nhóm lớn được đại diện
trong nghị viện bất chấp proportional representation (và bất chấp sự áp
dụng sự đa dạng của các quy tắc quản trị xung đột, in addition to PR*).
Nhưng, như tôi đã gợi ý từ trước, hệ thống bầu cử không chỉ đơn thuần đại diện
cho những khuynh hướng tồn tại từ trước; nó còn định hình những khuynh hướng ấy.
Dưới những hệ thống khác, các phe cánh nào duy trì được trong chỉ một đảng
chính trị, vì sợ không thể giành được nhiều ghế, may, under PR, be tempted
to go it alone*. Trong một xã hội phân hóa gay gắt, với nhiều nhóm và subgroup
affiliations* và nhiều sắc thái quan điểm đa dạng, list PR* là có khả
năng giải quyết tốt vấn đề phân hóa đảng phái.
Bằng việc đại
diện cho nhiều sắc thái quan điểm đa dạng – và bằng sự tăng lên nhanh chóng của
các sắc thái quan điểm – list PR* không hề khác biệt với mục tiêu chọn
ra Condorcet winner*. Và ngược lại: những hệ thống nào tốt trong việc chọn
ra Condorcet winner* thì sẽ tạo ra sự liên hợp các quyền lợi với nhiều ứng
viên thất bại không được đại diện, cũng như PR does not*. Tuy nhiên,
xin hãy lưu ý, rằng Condorcer winner thì có khả năng/có vẻ thích hợp là ứng
viên nhìn chung là ôn hòa. Mặt khác, PR winners* thì có thể ôn hòa hoặc
không. Sự đẩy mạnh/thúc đẩy trọn vẹn của PR là đại diện cho tất cả mọi quan điểm,
bất kể rằng vị thế của họ trên political spectrum*. Thành ngữ mô tả của
Sartori, “đa nguyên phân cực*polarized pluralism,” là thích hợp với nơi
nào có spectrum* rộng/rõ hoặc có nhiều hơn một spectrum*, as
there is* khi/khi nào các tầng lớp phân tách cùng nhau tồn tại mà không chồng
chéo với những sự phân chia sắc tộc, tôn giáo, vùng miền.
Một hệ thống
lựa chọn Condorcet winner thì có thể do đó mà còn thúc đẩy liên minh các
dân tộc, một cách dễ dàng bằng việc ủng hộ những người ôn hòa hoặc thỏa hiệp với
các ứng viên có quan điểm quá cực đoan. Hệ thống của người Lebanon được áp dụng
để làm điều đó khi ưu ái những ứng viên có thể giành được ủng hộ từ các cử tri
ngoài nhóm của họ. Điều tương tự cũng xảy ra cho những hệ thống đòi hỏi sự hỗ
trợ regionally well-distributed*, ngoài ra còn cả tính đa số/đa
nguyên*plurality, để giành được chiến thắng: họ khiến việc một ứng viên nào
mà xoay sở để đạt được các yêu cầu thì có thể có sức lôi cuốn rộng rãi và việc
đó không như trở thành một người cực đoan, nổi tiếng chỉ với phân khúc dân số của
anh/cô ấy.
The alternative vote* còn thúc đẩy
những người có quan điểm ôn hòa. AV là một hệ thống bầu cử, không như first-past-the-post,
yêu cầu trên 50% số phiếu bầu để giành chiến thắng. Nơi nào không có ứng viên
nhận được quá 50% lá phiếu của vòng bỏ phiếu đầu tiên, AV* bắt buộc
ứng viên nhận được ít phiếu nhất trong vòng đầu tiên phải bị loại và vòng bỏ
phiếu thứ hai được phân phối lại giống như vòng đầu tiên. Quy trình được lặp lại
cho đến khi ứng viên nhận được 50%. Theo cách này, chiến thắng sẽ dành cho những
ứng viên có được hỗ trợ thêm từ bên ngoài những người ủng hộ nòng cốt đã bầu
cho họ từ vòng đầu. Một biến thể của dạng này là nguyên tắc Coombs, nếu không ứng
viên nào nhận được 50% trong vòng bầu đầu tiên thì ứng viên nào nhận được số
phiếu lớn nhất trong vòng cuối cùng, đúng hơn so với số phiếu ít nhất trong
vòng đầu tiên, thì sẽ bị loại đầu tiên, và quy trình thực hiện được tiếp tục
cho đến khi ứng viên nào nhận được trên 50% số phiếu thì chiến thắng. Coombs được
khẳng định là tốt hơn so với AV trong việc chọn ra Condorcet winner*.5
Tuy nhiên,
xin lưu ý rằng chẳng AV hay Coombs có thể cho kết quả bầu cử có tỷ lệ cân xứng,
nếu ta hiểu điều đó là sự tương ứng tỷ lệ của lá phiếu trong vòng bầu đầu tiên
với số ghế. Nhưng tất nhiên, trong những hệ thống có ưu đãi như thế, việc chỉ
đánh giá riêng tính tương ứng tỷ lệ bằng kết quả vòng bầu đầu tiên là vô nghĩa.
Điểm tổng thể của hệ thống là count second* và tiếp theo là ưu tiên của
các cử tri, hơn là loại bỏ họ như cách mà first-past-the-post* và list PR*
thực hiện. Tính cân xứng tỷ lệ về cơ bản là không liên quan đến sự ôn hòa, sự
ôn hòa cũng không liên quan đến tính cân xứng tỷ lệ. Chúng là hai mục tiêu hết
sức khác nhau.
Nếu những hệ
thống ưu tiên như AV hoặc Coombs được mong đợi rằng chúng có thể phản
ánh toàn bộ mong muốn của cử tri, chúng còn có thể định hình những mong muốn
đó, và chúng có thể định hình hành vi của các đảng phái cạnh tranh trong chúng.
Chìa khóa cho điều này là điểm mốc 50% để giành thắng lợi ở mỗi đơn vị bầu cử.
Khi các đảng nhận ra rằng có thể họ sẽ không tự bảo toàn được 50% lá phiếu tại
một đơn vị bầu cử hoặc across a run of* đơn vị bầu cử, họ có khả năng sẽ
thiết lập liên minh trước khi diễn ra bầu cử để exchange second and
subsequent preferences*. Nếu họ không làm thế, các đối thủ của họ cũng sẽ
làm. Something of an analogus sort* (nhưng thường với cường độ ít hơn) xảy
ra dưới hệ thống first-past-the-post*, cho một đảng muốn chiến thắng nhờ
đa số phiếu có thể cố gắng để trở thành một tổ chức có sức tập hợp rộng rãi chứa
đựng một phạm vi các quan điểm, và có xu hướng chứ đựng cả các nhóm xã hội. Tuy
vậy, những ngưỡng đa số có thể tạo ra cả những sự khích lệ khác cho các đảng
trong một hệ thống đảng bị phân hóa. Trong một cuộc tranh luận four-way*
theo luật lệ đa số, một đảng có thể chiến thắng chỉ với 26 hoặc 30 hoặc 35% số
phiếu; và trong những three-way and four way races*, đảng đó có thể bảo
toàn 40 hoặc thậm chí là 50% số ghế on the strength of a much smaller
percentage of the total vote*. Như vậy thì một đảng không cần phải mở rộng
những hỗ trợ dành cho họ một cách quá mức, và không cần phải thỏa hiệp với các
nhóm xã hội khác để chiến thắng trong bầu cử. Nhưng nơi nào mà ngưỡng giành chiến
thắng tại mỗi đơn vị bầu cử là 50% và hệ thống đảng bị phân hóa thì sẽ có sự
thúc đẩy mạnh mẽ cho các đảng thỏa thuận với các đảng khác để exchange second
and subsequent preferences*. Thành công của những exchange* đó có vẻ
thích hợp để xác định người chiến thắng.
Do vậy, các
hệ thống có ưu đãi ấy khuyến khích sự hình thành của các liên minh trước bầu cử,
và những liên minh đó lần lượt phụ thuộc vào khả năng của các đảng thỏa hiệp
trên những khác biệt của họ. Vì thế, ngưỡng hòa giải của hệ thống trong loại
này đặt dưới những điều kiện cụ thể.
Một hệ thống
ưu tiên khác, the single transferable vote*, cung cấp ít ưu đãi hơn. Đó
là bởi vì ngưỡng chiến thắng bị khống chế theo một cách tính khác. STV*
vận hành trong những đơn vị bầu cử đa thành viên. Để được trúng cử, một ứng
viên phải giành được hạn ngạch, như sau:
|
Hạn ngạch =
|
1
|
+1
|
|
Số ghế +1
|
Nói cách
khác, một ứng viên được cho là trúng cử nếu, trong một đơn vị bầu cử có bốn
thành viên, ông/bà ấy nhận được 1 phiếu vượt qua một phần năm số phiếu. Ngưỡng
thấp ấy có ít động viên cho các đảng liên minh với nhau để nhượng lại lá phiếu,
dù rằng ghế cuối cùng trong một đơn vị bầu cử có thể được quyết định dựa trên
phiếu bầu chuyển đổi, cũng như các phiếu vượt qua hạn ngạch chiến thắng được
chuyển đổi cho phù hợp với exchange second and subsequent preferences* của
voters providing those surplus votes*. Bởi thế, STV* hầu như khuyến
khích yếu hơn cho thỏa hiệp hơn so với những hệ thống ưu đãi với ngưỡng đa số.
Nếu các đảng
không hướng tới số lá phiếu (trong trường hợp này là in the form of second
and subsequent preferencers*) từ các cử tri trung thành với các đảng khác,
một hệ quả quan trọng sẽ kéo theo. Trong các thiết lập xã hội phân cực, các đảng
có thể không cần trung lập hóa vị thế của họ, và những người hỗ trợ cho họ cũng
không cần bận tâm vè những đòi hỏi của các nhóm xã hội khác. Sau bầu cử, tất nhiên,
những sự thiết lập liên đảng có thể được tiến hành để tổ chức chính phủ. Dưới list
PR hoặc STV hoặc first-past-the-post*, trong điều kiện các đảng bị phân
hóa, những liên minh hậu bầu cử sẽ hầu như chắc chắn là cần thiết, nhưng chúng
sẽ không dựa trên sự thấu hiểu cần thiết cho các đảng – điều đã làm nên các
liên minh trước bầu cử để tối đa hóa tỷ lệ phiếu bầu cho họ, hơn là chỉ đơn thuần
để có thể cùng nhau có đủ ghế để thiết lập một chính phủ.
Không ai
nói rằng STV* không đáp ứng được chức năng nào. Về cơ bản, nó cho ra những
kết quả tương đối đúng tỷ lệ, nếu tính tương ứng tỷ lệ được cân nhắc hàng đầu,
mặc dù tính tương ứng tỷ lệ phụ thuộc lớn vào số lượng ghế mà mỗi đơn vị bầu cử
có (số ghế càng nhiều, tỷ lệ càng chính xác). Và với các điểm bầu cử áp dụng STV*,
nó cung cấp một vài the same constituency responsiveness* mà first-past-the-post
hoặc AV* cũng có, mặc dù, tất nhiên, những ghế đa thành viên và ngưỡng chiến
thắng thấp có thể giảm bớt nhu cầu của ứng viên trong việc phục vụ các quyền lợi
của những người thuộc về nhóm with which they themselves not identified*.
Constituency-list PR* còn là một hệ thống cung cấp trách nhiệm giải
trình đến cử tri và một dạng thức tập
trung địa phương mà national’list PR* không cung cấp được.
Chú trọng đến
những chi tiết sống còn
Như tôi đã
tranh luận về các hệ thống bầu cử trên khía cạnh các mục tiêu của chúng, cũng
như những khác biệt lớn trong trọn vẹn kết quả nhận được từ những khác biệt giữa
những đặc tính cố hữu trong những hệ thống đó. Nhưng một cảnh báo lớn phải được
nêu ra ở đây. Kết quả bầu cử không chỉ được tạo ra bởi hệ thống bầu cử, mà còn
bởi khuôn mẫu tồn tại từ trước trong các phân tầng xã hội, dù đơn giản hay phức
tạp, dù lưỡng cực hay đa cực. Liệu rằng chỉ có duy nhất một khác biệt xuyên suốt
xã hội mà có thể sẽ được phản ánh trong hệ thống đảng, hay là có nhiều hơn chỉ
một? Ở mức độ/phạm vi nào thì phân hóa xã hội chồng chéo lên nhau? Liệu rằng có
hai hay ba hay nhiều hơn nữa những vị trí mà tại đó các cử tri tự định vị mình
so với mỗi khác biệt xuyên suốt trong xã hội? Và sau đó thì có những đặc tính cụ
thể của những thiết lập bầu cử trong một chính thể. Những điều này có thể bóp
méo đi kết quả theo một hướng này hoặc một hướng khác. Với những hệ thống dựa
trên đơn vị bầu cử, ranh giới và sự phân chia của đơn vị bầu cử là hết sức quan
trọng. Liệu các ranh giới đơn vị bầu cử có được vạch ra để tối đa hóa tính thống
nhất đồng đều hay tính đồng nhất giữa những điều xuyên suốt có liên quan? Nhu cầu
cấp bách cần bầu cử bảo đảm sẽ thay đổi theo đó. Liệu những biên giới được vạch
ra nên có những nhóm lãng phí các lá phiếu bầu cho những ứng viên được ưa thích
hơn bởi đại đa số, trong khi những nhóm khác có thể dùng lá phiếu của họ có hiệu
quả hơn? Liệu những đơn vị bầu cử là công bằng hay không công bằng hơn so với
dân số? Sự thiếu công bằng trong tỷ lệ phân bố đại biểu các đảng phái trong nghị
viện là nguyên nhân chính của bất công trong bầu cử.
Với list
PR*, một vấn đề phát sinh tương tự là liệu rằng một ngưỡng chiến thắng là
thấp (1-2%) hay cao (5% hoặc hơn) cho một đảng để bảo toàn tư cách đại biểu. Một
hệ thống mà trong đó đảng phái với 1% phiếu bầu có thể giành được một ghế hoặc
nhiều ghế trong quốc hội thì có sự khích lệ rất lớn cho các đảng chia tách
thành phe cánh, và nó có thể trở thành những đảng rất nhỏ có thể tạo nên hoặc
gián đoạn chính phủ để có ảnh hưởng thiếu tương xứng trong ủng hộ chính sách và
nhận bảo trợ, như các đảng nhỏ làm ở Israel. Mỉa mai là, nếu tính tương xứng tỷ
lệ được xây dựng càng hoàn hảo thì những kết quả của chính sách lớn càng có thể
là không cân xứng.
Ngưỡng chiến
thắng rất cao của những hệ thống PR* có thế cho ra những kết quả còn thất
thường hơn nữa. Nếu toàn bộ cử tri bị phân hóa, một số đảng có thể không đạt được
ngưỡng chiến thắng và chẳng bảo toàn được ghế nào cả, một cách tình cờ lại đem
cho những đảng ở trên ngưỡng chiến thắng thêm một lượng ghế lớn. Một ví dụ nổi
bật về hiện thượng này là bầu cử năm 2002 ở Thổ Nhĩ Kỳ, khi mà Đảng Công lý và
Phát triển Hồi giáo thắng lợi với đại đa số ghế mà chỉ với lượng nhỏ phiếu bầu,
và quá nhiều đảng thất bại khi không thể vượt qua ngưỡng chiến thắng 10% và 46%
lá phiếu đã giành được trong toàn bầu cử đã bị lãng phí.6
Điều này là
đủ để cho thấy những chi tiết quan trọng. Các hệ thống bầu cử cần được thiết kế
gần gũi với những việc mà người thiết kế ra nó muốn nó thực hiện. Tất nhiên,
trong nhiều trường hợp thì những người thiết kế các hệ thống muốn chúng cho ra
kết quả thỏa mãn đảm bảo lợi ích mà họ quan tâm. Quan điểm của tôi là có nhiều
cách để đánh giá các hệ thống bầu cử và sự thiết lập cụ thể được tạo ra căn cứ
theo đó. Và rất có thể rằng, mục đích của những người thiết kế là không thành vấn
đề, sẽ có một vài hệ quả không dự kiến.
Trong mọi
phân tích, cashc để tiến lên là đặt câu hỏi xem mục tiêu nào cần được chú trọng,
những mục tiêu nào nên được ưu tiên so với những mục tiêu khác, và những hiệu ứng
có thể có của những thay thế khác thực sự là gì. Chẳng ai có thể trả lời những
câu hỏi này mà không phân tích mở rộng sang những mối liên hệ với luận điểm bầu
cử với hệ thống đảng và khuôn mẫu của những phân hóa xã hội.
Có nhiều
cách để khiến một hệ thống bầu cử bị biến chất, kể cả những hệ thống đã được chọn
lựa cẩn thận. Có một cách rất thông thường liên quan đến ranh giới và giới hạn
của các đơn vị bầu cử. Những đơn vị bầu cử với số lượng cử tri chênh lệch nhau
quá lớn là nguyên nhân chính của những kết quả không tương xứng tỷ lệ. Những
đơn vị bầu cử mà ranh giới được mở rộng để tạo lợi thế cho một nhóm sắc tộc hơn
nhóm khác có thể xóa bỏ những ảnh hưởng của những hệ thống bầu cử có các đặc
tính hòa giải sắc tộc. Các ranh giới được đặt ra để thiên vị những người đương
nhiệm có thể khiến những thay đổi chính trị trở nên bất khả thi. Do vậy, việc
đó là quan trọng, không chỉ đơn thuần để chọn một hệ thống bầu cử thích hợp, mà
còn để cố định nhất có thể những biên giới được mở rộng bởi những người có liên
quan đến chính phủ như người trung lập, giáo sư, người không đảng phái.
Ranh giới
phân định đơn vị bầu cử có một vài yêu cầu đặc biệt ở những nơi mà các hệ thống
được áp dụng với các liên minh đa sắc tộc hoặc đa tôn giáo là mục tiêu chính. Nếu
the alternative vote* hoặc nguyên tắc Coombs hoặc hệ thống như ở Lebanon
được chọn, các đơn vị bầu cử phải được phân chia để đảm bảo rằng chúng là đa dạng
trong thành phần cấu tạo.
Sự chú ý
tương tự tới chi tiết là điều bắt buộc để khiến hệ thống bầu cử tổng thống theo
kiểu Nigeria vận hành hiệu quả. Hệ thống của Nigeria năm 1978 đòi hỏi ứng viên
chiến thắng giành được đa số cộng thêm 25% lá phiếu in no fewer than*
hai phần ba của các bang. Trong khi hệ thống này tạo ra sự khuyến khích cho hỗ
trợ phân bổ rộng rãi, nó còn mở ra cơ hội rằng không ứng viên nào bảo toàn sự
phân được đòi hỏi theo vùng miền để trúng cử. Vậy nên, đó là cần thiết để có những
dự phòng rõ ràng và dứt khoát fallback* để chọn ra một chủ tịch nếu tình
huống bất ngờ này xảy ra. Những người lập nên hiến pháp Indonesia mới đây đã áp
dụng ngưỡng chiến thắng 50% + 1 cho yêu cầu phân bổ cấp tỉnh, theo cách ấy khiến
việc đó trở nên đặc biệt khó khăn cho các ứng viên để có thể giành được thắng lợi
trong vòng đầu tiên nếu có vài ứng viên cùng tham gia. Việc quan trọng là không
nên đặt ra ngưỡng chiến thắng quá cao đến
nỗi có thể xóa bỏ những lợi ích mà hệ thống
này có. Một cách ngắn gọn, sự lựa chọn bầu cử không thể stop at the level of
the electoral alone* mà phải kéo dài đến tất cả những chi tiết của việc thi
hành nó để có thể nhận được những lợi ích so sánh của hệ thống.
Mặc dù tôi
có nói rằng “hệ thống có lợi ích so sánh,” không phải tất cả những người tham
gia sẽ nhất thiết ưu tiên một hệ thống tương tự. Những ưu điểm ấy by status
quo* sẽ có chiều hướng ưu tiên chúng, trong khi những khuyết điểm có thể prefer
various alternatives*, phụ thuộc vào những lợi ích và những dự báo của
chúng về các hiệu ứng có thể có của một hệ thống này hoặc hệ thống khác. Khi Nhật
Bản thay đổi hệ thống của họ vào năm 1994, nhiều nhà chính trị đối lập đã ủng hộ
một hệ thống đa số có thể tạo ra hệ thống hai đảng cạnh tranh, nhưng những người
khác muốn một hệ thống có tỷ lệ tương ứng có thể đảm bảo cho sự tồn tại của những
đảng thiểu số. Kết quả là Nhật có hệ thống lai* như đã mô tả.
Vì vậy, lựa
chọn một hệ thống bầu cử chắc hẳn là bao gồm conflicting preferences* và
những dự báo không chắc chắn về những hiệu ứng. Và việc chọn một hệ thống mới
theo một quy trình chặt chẽ là điều rất bức thiết. Nhu cầu đảm bảo cho số đông
có được sự thông qua có thể phù hợp với tác dụng không cân xứng với một ít nhà
lập pháp with distinctive interests and so skew the reform one way or another*.
Tuy nhiên điều tuyệt vời có thể là sự rõ ràng về những mục tiêu ngay từ đầu, sự
cải cách bầu cử mạch lạc một cách hoàn hảo là rất khó để đạt được.
CHÚ THÍCH
Tôi mang ơn
với IKMAS và giám đốc IKMAS, Giáo sư Ragaya Mat Zin, về lòng mến khách trong suốt
thời gian mà bản nháp cũ hơn của bài luận này được viết, và tôi mang ơn Chương
trình Fulbright Senior Specialist vì đã khiến bài luận được hoàn thành.
1.
Bỏ phiếu dồn tích đã được mô tả như một hệ thống bao
gồm những khuyến khích phân quyền – là những lý do khiến các ứng viên tạo nên
khác biệt bằng việc nhận lấy những vị trí xa khỏi trung tâm chính trị. Gary W.
Cox, “Khuyến khích Hướng tâm và Ly tâm trong các Hệ thống Bầu cử,” Tạp chí Chính trị học Hoa Kỳ 34 (tháng
mười một năm 1990): 903-35.
2.
For one among many assessments*, see Charles Cameron et al., “Do Majority-Minority
Districts Maximize Substantive Black Representation in Congress?”* Review
Chính trị học Hoa Kỳ (tháng mười hai năm 1996): 794-812.
3.
Xem Micheal F. Thies, “Thay đổi cách người Nhật Bầu
cử: Hứa hẹn và Cạm bẫy trong Cải cách Bầu cử 1994,” trong John Fuhsheng Hsieh
và David Newman, eds*., Châu Á Bầu
cử thế nào (London: Nhà xuất bản Chatham, 2002), 92-117.
4.
Sartori đưa ra quan điểm này trong “Các đảng phái
Chính trị Châu Âu: Trường hợp của Polarized Pluralism*,” trong Joseph
LaPalombara and Myron Weiner, eds.,
Các Đảng Chính trị và sự Phát triển Chính trị (Princeton: Nhà xuất bản Đại
học Princeton, 1996), 137-76. Sartori đã theo đuổi chủ đề này trong Các Đảng và các Hệ thống đảng: một Khung
hình cho Phân tích (New York: Nhà xuất bản Đại học Cambridge, 1976), và gần
đây có nhiều tranh luận về chủ đề này hơn trong Kỹ thuật So sánh Lập Pháp: một Điều tra về các Cấu trúc, Khuyến khích
và Kết quả tái bản lần hai (New York: Nhà xuất bản Đại học New York, 1997).
Xem thêm cả Gary W. Cox, “Khuyến khích Hướng tâm và Ly tâm trong các Hệ thống Bầu
cử,” 921-22.
5.
Bernard Grofman và Scott Feld, “Nếu Bạn Thích the
Alternative Vote (còn gọi là Instant Runoff*), Thì Bạn sẽ Thực sự
Thích Nguyên tắc Coombs,” bài viết chưa xuất bản, Đại học California-Irvine,
ngày 1 tháng ba năm 2002.
6.
Soli Özel, “Thổ Nhĩ Kỳ khi Bầu cử: Sau cơn Bão lớn,”
Tạp chí Dân chủ 14 (tháng tư 2003):
80-94.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét